 |
| संतांची शिकवण मराठी निबंध
| santanchi shikvan Marathi nibandh
आजच्या धकाधकीच्या आणि धावपळीच्या युगात माणसाकडे स्वतःसाठीही वेळ उरलेला नाही. पुस्तके वाचणे, ग्रंथांचा अभ्यास करणे तर दूरच राहिले. अशा वेळी जर आपण आपल्या समृद्ध परंपरेकडे वळून पाहिले, तर आपल्याला जीवन जगण्याचा खरा मार्ग सापडतो. हाच मार्ग दाखवला आहे आपल्या थोर संतांनी. म्हणूनच आज आपण संतांची शिकवण या विषयावर सुंदर मराठी निबंध पाहणार आहोत.
संतांना 'काळाच्या पुढचा विचार करणारे शास्त्रज्ञ' म्हटले तर ते वावगे ठरणार नाही. शेकडो वर्षांपूर्वी संतांनी जे लिहून ठेवले, ज्या गोष्टींचा इशारा दिला, त्या आजच्या आधुनिक काळात तंतोतंत खऱ्या ठरताना दिसत आहेत. यावरूनच संतांचा दूरदृष्टिकोन आणि त्यांचे अगाध ज्ञान लक्षात येते.
संतांच्या शिकवणीचे महत्त्वाचे पैलू
संतांनी केवळ उपदेश केला नाही, तर आपल्या आचरणातून समाजासमोर एक आदर्श उभा केला. त्यांच्या शिकवणीचे खालील महत्त्वाचे मुद्दे आपल्याला सांगता येतील:
स्वतःचे आचरण आणि उपदेश
मानवता आणि भूतदया
सर्वधर्मसमभाव आणि जातीभेद निर्मूलन
संस्कारांची शिदोरी आणि प्रबोधन
आरोग्य आणि व्यायामाचे महत्त्व
संतांचे आचरण: 'बोले तैसा चाले'
आजच्या जगात "लोका सांगे ब्रह्मज्ञान आणि स्वतः मात्र कोरडे पाषाण" अशी परिस्थिती अनेकदा पाहायला मिळते. परंतु, आपल्या संतांचे तसे नव्हते. संत आधी स्वतः कृती करायचे आणि नंतर जगाला उपदेश करायचे. म्हणूनच समर्थ रामदास स्वामी म्हणतात, "बोले तैसा चाले त्याची वंदावी पाऊले."
संत ज्ञानेश्वर माऊली संतांचे महत्त्व सांगताना सुंदर अभंगात लिहितात:
"या संतांसी भेटता, हरे संसाराची व्यथा।
पुढता पुढती माथा, अखंडित ठेवीन।।"
माऊली म्हणतात की, खऱ्या संतांच्या केवळ भेटीने संसारातील सर्व दुःख आणि चिंता दूर होतात. अशा संतांच्या चरणी आपले मस्तक सदैव नम्र राहावे.
भूतदया आणि निसर्गरक्षण
प्राणीमात्रांवर दया करणे ही संतांची सर्वात मोठी शिकवण आहे. संत एकनाथ महाराज यांच्या जीवनातील अनेक प्रसंग आपल्याला प्रामाणिकपणा आणि भूतदयेची शिकवण देतात. तहानलेल्या गाढवाला गंगाजल पाजणारे एकनाथ महाराज आजही आपल्या मनामनात जिवंत आहेत.
दुसरीकडे, संत तुकाराम महाराजांनी शेकडो वर्षांपूर्वीच पर्यावरणाचे महत्त्व ओळखले होते. त्यांनी झाडे, वेली आणि निसर्गाला आपले सोयरे (नातेवाईक) मानले होते. त्यांचा हा अभंग आजही आपल्याला पर्यावरण रक्षणाचा संदेश देतो:
"वृक्षवल्ली आम्हा सोयरी वनचरे,
पक्षीही सुस्वरे आळविती।।"
सशक्त शरीर आणि मनाची समृद्धी
केवळ अध्यात्म म्हणजे संत नव्हेत, तर मानवी जीवनाचा सर्वांगीण विकास संतांना अपेक्षित होता. समर्थ रामदास स्वामी यांनी सशक्त समाजासाठी आरोग्याचे महत्त्व पटवून दिले.
शरीर सुदृढ असेल तरच आपण कोणतीही मोठी कामगिरी करू शकतो, हे ओळखून त्यांनी गावोगावी हनुमानाची मंदिरे स्थापन केली आणि तरुणांना बलोपासनेचा (व्यायामाचा) मूलमंत्र दिला. सुमारे ३०० वर्षांपूर्वी त्यांनी कुस्तीचे आखाडे तयार करून व्यायामशाळेची पायाभरणी केली होती.
आधुनिक जग आणि संतांचे विचार (निष्कर्ष)
आज माणसाने विज्ञान आणि तंत्रज्ञानात अफाट प्रगती केली आहे. आपण चंद्रावर पाऊल ठेवले, मंगळापर्यंत झेप घेतली; पण आजचा माणूस मानसिक पातळीवर समाधानी आहे का? त्याचे उत्तर नक्कीच 'नाही' असे आहे. आजच्या मानसिक तणावाच्या युगात मनाला खरी शांतता देण्याचे सामर्थ्य केवळ संत साहित्यात आहे.
संतांनी स्वतः अनेक हालअपेष्टा सहन केल्या, पण समाजाला दिशा देण्याचे काम कधीही थांबवले नाही. त्यांचा हाच त्याग त्यांना पूजनीय बनवतो. म्हणूनच संत तुकाराम महाराज देवाकडे प्रार्थना करताना म्हणतात:
"न लगे मुक्ती धनसंपदा,
संत संग देई सदा।।"
मित्रांनो, संतांचे विचार हे आजच्या पिढीसाठी आणि येणाऱ्या अनेक पिढ्यांसाठी एका दीपस्तंभाप्रमाणे मार्गदर्शक ठरतील यात शंका नाही.
तुम्हाला 'संतांची शिकवण मराठी निबंध' (Santanchi Shikvan Essay in Marathi) कसा वाटला, हे खाली कमेंट करून नक्की सांगा. धन्यवाद!
टिप्पणी पोस्ट करा
तुमचा मौल्यवान अभिप्राय याठिकाणी नक्की नोंदवा. ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद. पुन्हा अवश्य भेट द्या.