ऑनलाईन शिक्षण विषयावर निबंध |essay on online education | What is online education in Marathi

|essay on online education | What is online education in Marathi 

      ऑनलाईन शिक्षण म्हणजे काय? |What is online education?

         सध्याच्या काळामध्ये शिक्षणाची आणि शिक्षण प्रणाली ची व्याख्या बदलून गेलेली आहे. ऑनलाईन शिक्षणामुळे शिक्षण घेणे अत्यंत सोपे झालेले आहे. विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात सुरू झालेली तंत्रज्ञानाची प्रगती आज एकविसाव्या शतकात शिखरावर पोहोचली आहे. या प्रगतीचा सर्वात मोठा परिणाम शिक्षण क्षेत्रावर झाला आहे. ऑनलाइन शिक्षण म्हणजे नेमके काय हे अत्यंत सोप्या भाषेत आपण समजून घेऊया. ऑनलाईन शिक्षणामध्ये विद्यार्थी स्वतःच्या घरात बसून किंवा आपल्या आवडीच्या ठिकाणी बसून इंटरनेट आणि संगणक लॅपटॉप स्मार्टफोन तसेच टॅबलेट यासारख्या इलेक्ट्रॉनिक उपकरणाने  शिक्षण घेऊ शकतात व यशस्वी होऊ शकतात.

       ऑनलाइन शिक्षणाच्या या नव्या क्रांतीमुळे विद्यार्थी अंतर तसेच वेळ याचे अडथळे पार करून त्यांना हवे ते शिक्षण घेऊ शकतात.पारंपरिक 'शाळा-फळा-खडू' या संकल्पनेला छेद देत आज 'ऑनलाईन शिक्षण' ही संकल्पना जगभरात रुजली आहे. रियल टाईम किंवा रेकॉर्ड केलेल्या व्हिडिओद्वारे पुन्हा पुन्हा अभ्यास करून प्रगती साधू शकतात.

       कोरोना काळामध्ये देखील ऑनलाइन शिक्षणामुळे विद्यार्थ्यांना व शिक्षकांना खूपच फायदा झाला. याच काळात ऑनलाइन शिक्षणाचे महत्त्व सर्व पालक वर्ग तसेच देशवासियांना समजले. . घराच्या एका कोपऱ्यात बसून जगातील सर्वोत्तम शिक्षकांकडून ज्ञान मिळवणे आता शक्य झाले आहे.

ऑनलाईन शिक्षणाचे फायदे आणि तोटे

ऑनलाईन शिक्षणाचे फायदे

• लवचिकता (Flexibility): विद्यार्थी आपल्या सोयीनुसार आणि वेळेनुसार अभ्यास करू शकतात. यामुळे प्रवासाचा वेळ वाचतो.मला तरी हि सगळ्यात चांगली संधी वाटते .

• अफाट ज्ञानाचा  साठा : इंटरनेटच्या माध्यमातून गुगल, यूट्यूब आणि विविध शैक्षणिक ॲप्सवर माहितीचा महासागर उपलब्ध आहे.या माहितीचा आपण आपल्या गरजेनुसार वापर करू शकतो . मला स्वत;ला याचा खूपच फायदा होतो . 

• कमी खर्च व हवे ते शिक्षण : पारंपरिक शिक्षणाच्या तुलनेत ऑनलाईन कोर्सेस करण्यात कमी खर्च येतो . तसेच शाळा-कॉलेजला जाण्याचा खर्चही वाचतो. आणि अभ्यासाला अधिक वेळ मिळतो .

• कौशल्य विकास साधने : केवळ पदवीच नाही, तर कोडिंग, ग्राफिक डिझाइनिंग, परदेशी भाषा यांसारखी विविध कौशल्ये विद्यार्थी घरबसल्या शिकू शकतात.आता जगाच्या बाजारात आवश्यक गुणवत्ता आपण विकसित करू शकतो आणि  आपली गुणवत्ता आपल्या वेगाने वाढवू शकतो. 

ऑनलाईन शिक्षण माहिती

---

ऑनलाईन शिक्षणाचे  तोटे ,आव्हाने आणि मर्यादा

नाण्याला जशा  दोन बाजू असतात, तशाच ऑनलाईन शिक्षणाच्याही काही मर्यादा खालील प्रमाणे आहेत :

1. तांत्रिक समस्या: ग्रामीण भागात आजही इंटरनेटची गती (Speed) कमी आहे आणि वीजपुरवठा खंडित होण्याचे प्रमाण जास्त आहे. त्यामुळे शिकण्यात अडचण निर्माण होऊ शकते .

2. सामाजिक कौशल्यांचा अभाव: शाळेत विद्यार्थी एकमेकांशी संवाद साधतात, खेळतात, ज्यातून त्यांचे सामाजिक व्यक्तिमत्व घडते. ऑनलाईन शिक्षणामुळे विद्यार्थी एकलकोंडा होऊ शकतो. प्रत्यक्ष शिक्षक समोर असल्यास त्याच्या भावनांचाही विचार केला जातो .

3. स्क्रीन टाइम: तासनतास मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरसमोर बसल्यामुळे डोळ्यांवर ताण येणे आणि शारीरिक हालचाल कमी होणे यांसारखे आरोग्यविषयक प्रश्न निर्माण होतात. व्यायाम कमी झाल्यास आरोग्याच्या समस्या निर्माण होऊ शकतात .

4. शिस्तीचा अभाव: समोर शिक्षक प्रत्यक्ष नसल्यामुळे काही विद्यार्थ्यांमध्ये गांभीर्य किंवा शिस्तीचा अभाव दिसून येतो. वर्तनातील दोष निर्माण होऊ शकतात .

निष्कर्ष  

         ऑनलाईन शिक्षण हे वरदान आहे की शाप, हे आपण त्याचा वापर कसा करतो यावर अवलंबून आहे. आपण जर तंत्रज्ञानाचा वापर केवळ मनोरंजनासाठी न करता ज्ञानासाठी केला तर  ते नक्कीच प्रगतीचा मार्ग ठरेल.    भविष्यात 'हायब्रिड मॉडेल' (म्हणजेच प्रत्यक्ष शाळा आणि ऑनलाईन शिक्षण यांचा मेळ) हे अधिक प्रभावी ठरू शकते. आणिती काळाची गरजही असेल असे मला वाटते 

थोडक्यात सांगायचे तर, ऑनलाईन शिक्षण ही काळाची गरज असून, ती आत्मसात करणे हेच उज्ज्वल भविष्याचे गमक आहे.आणि जो हे शिकेल तो जगावर राज्य करेल यात काहीही शंका नाही असे माझे मत आहे .